Avokadoboer: ‘Kyk soms verby die risiko’s’

Mnr. Robert Paterson van die Twaktuin-boerdery naby Clanwilliam is een van die eerste avokadoboere in die Wes-Kaap. Hy boer ook met steenvrugte en sitrus. Voordat Robert sy eerste avokadoboom in 2005 geplant het, het hy goeie navorsing gedoen om seker te maak hy kan die meeste voorspelbare produksierisiko’s uit die staanspoor takel. Hy het Chili onder meer ’n paar keer besoek om kennis in te win. Deur pH-vlakke heeltyd te monitor, omskep hy suur sandgrond in die Sandveld in produktiewe landbougrond.

Landbouweekliks: ‘Benut geleenthede 120%’

Ons kuier by mnr. CA van Niekerk van die plaas Ratelfontein tussen Williston en Calvinia in die Noord-Kaap. Hulle het ’n ekstensiewe skaapboerdery met Dohne-Merino’s en lusern onder saaidambesproeiing (’n vloedbesproeiingstelsel). Dié unieke saaidamstelsel se infrastruktuur bestaan al meer as 100 jaar. Die gebruik van bakke of saaidamstelsels om gewasse te kweek word ingespan waar die grond ’n baie lae infiltrasietempo het, soos hier langs die Vis- en Renosterrivier. CA glo daarin om natuurlike hulpbronne te benut.

‘Katoen hou groot belofte in’

Mnr. Jozeph du Plessis van Locklore Boerdery by Schweizer-Reneke in Noordwes is onder andere ’n kommersiële katoenprodusent op droëland en raadslid van Graan SA. Hy sê katoen se droogteverdraagsaamheid kan somersaaiboere help om weer moed te skep in streke waar die droogte hulle vroeër geknou het, veral in gebiede waar mielieverbouing nie meer haalbaar is nie. Jozeph is ook betrokke by die bekroonde Locklore Santa Gertrudis, die oudste Santa Gertrudis-stoetery en een van die grootste Santa-kuddes in die land.

Landbouweekliks: ‘Wild kan droogte deurstaan’

Mnr. Ro’an van Tonder, ’n wildboer van Potchefstroom, het ’n groot liefde vir buffels en die gebruik van nuwe tegnologie in die bevordering van die veebedryf. Dié voormalige Jongboer van die Jaar vul sy wildboerdery met skaars spesies op sy plaas Klipfontein aan met die afronding van kalwers. Hy glo in wild as volhoubare vertakking in droogtetoestande. “Selfs in die droogte kon ons ons diere in ’n goeie toestand hou, terwyl vee in groot getalle gevrek het.” Hy het onlangs ’n toepassing vir aanlyn veilings, Meerkat, ontwerp.

Allesbeste-boerdery: ‘Ons toets heeltyd die grense’

Die Ernst-familie van Tzaneen is aan die voorpunt van avokadonavorsing en -ontwikkeling in Suid- van die Jaar aangewys is, se mikpunt is uitnemendheid en nié skaalekonomie nie. Dr. André Ernst en sy seuns, Zander en Edrean, die vierde geslag in die boerdery, glo ook dat enige familielid wat tot die boerdery toetree, waarde moet toevoeg. Die Allesbeste- boerdery is die ontwikkelaar van die Malumakultivar, waarvan die planttelersregte in 2004 geregistreer is. Maluma is die eerste eg Suid-Afrikaanse avokadokultivar met ’n eie handelsmerk.

Masjiene én mense belangrik op die plaas

Mnr. Piet Engelbrecht en sy twee seuns is deel van die Piet Engelbrecht-trust, die sitrusboerdery bekend as Piet Citrus in die Loskop-besproeiingskema tussen Marble Hall en Groblersdal in Limpopo. Piet Citrus is ook die handelsmerk van dié besproeiingsboer, bemarker en uitvoerder. Piet is voorsitter van Agri Limpopo. Hy is in 2017 aangewys as Landbouskrywers SA se Boer van die Jaar vir Limpopo. In 2017 het hulle ook ’n moderne pakhuis met ’n vloeroppervlak van byna ’n hektaar opgerig. Piet sê as ’n mens vir die perfekte omstandighede gaan wag om te belê, sal jy nooit belê nie en nooit vooruitgaan nie.

Marx-gesin gaan ‘reguit vorentoe’ met hul boerdery

Danksy ’n genetiese seleksiegrondslag wat so wyd moontlik is, en deur die gaping tussen wetenskap en die oog te vernou, herskryf die Marx-gesin al jare lank die geskiedenisboeke met hul FEM-Dohne- Merino-stoetery. Mnre. Frans en Andries Marx, pa en seun, van die plaas Sewefontein by Burgersdorp in die Oos-Kaap, was verlede jaar die naaswenners in die skaapkategorie van die nasionale Skaap- en Beesboer van die Jaar-kompetisie. In 2018 het hulle ’n ram, SD5-15, teen ’n wêreldrekordprys van R335 000 op die nasionale Dohne-Merinoveiling verkoop. Hulle benut ook tegnologie ten volle.

‘Boer saam met die natuur’

’n Goeie stoetteler moet dapper en eerlik teenoor homself en ander wees en die moed hê om die regte besluite te neem, sê mnr. Clynton Collett, wat as SA Stamboek se Kleinveestoetteler van die Jaar vir 2019 aangewys is. Hy moet ook ’n baie goeie waarnemingsvermoë hê. Clynton se Meatmasterstoetery is as SA Stamboek se Elite-kleinveestoetkudde van die Jaar aangewys. Hy boer op die plaas La Rochelle by Venterstad in die Oos-Kaap. Hy het die Meatmasterras in 1994 begin ontwikkel as ’n skaap waarmee hy met so min moontlik uitgawes en dus so winsgewend moontlik op sy plaas kan boer.

‘Ons is boere in murg en been’

Louis Claassen, die vierde geslag Claassen wat boer, het ses jaar gelede sy Vrystaatse wortels opgetrek om ’n besproeiingsboer te word, al het hy niks van aartappels geweet nie. Danksy die ondersteuning van ’n uitstekende span en die hoë standaarde wat hy vir homself gestel het, het hy egter verlede jaar die eerbewys as Moerkweker van die Jaar ontvang. Benewens moere by Christiana plant hy ook lusern, koring, springmielies, katoen en kommersiële aartappels by Hartswater. Voorheen het hy saam met sy pa en broer tussen Parys en Sasolburg op droëland met mielies en ander somergewasse geboer.

 

Van Zyl-familie: ‘Boer elke dag so goed jy kan’

Met ’n balanseertoertjie tussen die regte kultivars, puik vogbewaringspraktyke en ’n konserwatiewe hand met kunsmis het die bekende Van Zyl-veeboerfamilie hom ook in 2018 die eer as finalis in Graan SA se kompetisie vir die Graanprodusent van die Jaar losgeboer. Al is die Van Zyls van Prairie, Ladybrand, bekend in veekringe, gee hulle die toon aan in hul omgewing met vogbewaringspraktyke en die regstelling van grondsamestellings. Theo jr. boer onder meer met Sussex- en Boranbeeste en sy broer Cobus met mielies, sonneblomme en sojabone. Theo sr. is ook by die veevertakking betrokke.